Cà phê là tên một chi thực vật thuộc họ Thiến thảo (Rubiaceae).
Chi cà phê bao gồm nhiều loài cây lâu năm khác nhau. Tuy nhiên, không phải loài nào cũng chứa caffein trong hạt, một số loài khác xa với những cây cà phê ta thường thấy. Chỉ có hai loài cà phê có ý nghĩa kinh tế. Loài thứ nhất có tên thông thường trong tiếng Việt là cà phê chè (tên khoa học: Coffea arabica), đại diện cho khoảng 61% các sản phẩm cà phê trên thế giới. Loài thứ hai là cà phê vối (tên khoa học: Coffea canephora hay Coffea robusta), chiếm gần 39% các sản phẩm cà phê. Ngoài ra còn có Coffea liberica và Coffea excelsa (ở Việt Nam gọi là cà phê mít) với sản lượng không đáng kể.

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn
Cây và quả cà phê

Thân
Cây cà phê chè có thể cao tới 6 m, cà phê vối tới 10 m. Tuy nhiên ở các trang trại cà phê người ta thường phải cắt tỉa để giữ được độ cao từ 2–4 m, thuận lợi cho việc thu hoạch. Cây cà phê có cành thon dài, lá cuống ngắn, xanh đậm, hình oval. Mặt trên lá có màu xanh thẫm, mặt dưới xanh nhạt hơn. Chiều dài của lá khoảng 8-15 cm, rộng 4–6 cm. Rễ cây cà phê là loại rễ cọc, cắm sâu vào lòng đất từ 1 đến 2,5 m với rất nhiều rễ phụ tỏa ra xung quanh làm nhiệm vụ hút chất dinh dưỡng nuôi cây.

Hoa
Hoa cà phê màu trắng, có năm cánh, thường nở thành chùm đôi hoặc chùm ba. Màu hoa và hương hoa dễ làm ta liên tưởng tới hoa nhài. Hoa chỉ nở trong vòng 3 đến 4 ngày và thời gian thụ phấn chỉ vài ba tiếng. Một cây cà phê trưởng thành có từ 30.000 đến 40.000 bông hoa.

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn
Hoa cà phê

Ngay từ khi cây cà phê ra hoa kết quả người ta đã có những đánh giá đầu tiên về vụ mùa cà phê. Ở các nước sản xuất cà phê lớn điều này đặc biệt quan trọng trong việc đưa ra những nhận định về giá cả và thị trường. Tuy vậy những đợt rét đậm hoặc hạn hán có thể làm đảo lộn mọi sự tính toán và đẩy thị trường vào tình thế hoàn toàn khác.

Quả
Cà phê là loài cây tự thụ phấn, do đó gió và côn trùng có ảnh hưởng lớn tới quá trình sinh sản của cây. Sau khi thụ phấn quả sẽ phát triển trong 7 đến 9 tháng và có hình bầu dục, bề ngoài giống như quả anh đào. Trong thời gian chín, màu sắc của quả thay đổi từ xanh sang vàng rồi cuối cùng là đỏ. Quả có màu đen khi đã chín nẫu. Do thời gian đâm hoa kết trái lâu như vậy mà một vụ cà phê kéo dài gần một năm trời và có thể xảy ra trường hợp trên một cây vừa có hoa, vừa có quả.

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn
Quả cà phê

Thông thường một quả cà phê chứa hai hạt. Chúng được bao bọc bởi lớp thịt quả bên ngoài. Hai hạt cà phê nằm ép sát vào nhau. Mặt tiếp xúc giữa chúng là mặt phẳng, mặt hướng ra bên ngoài có hình vòng cung. Mỗi hạt còn được bảo vệ bởi hai lớp màng mỏng: một lớp màu trắng, bám chặt lấy vỏ hạt; một lớp màu vàng rời rạc hơn bọc ở bên ngoài. Hạt có thể có hình tròn hoặc dài, lúc còn tươi có màu xám vàng, xám xanh hoặc xanh. Thỉnh thoảng cũng gặp nhưng quả chỉ có một hạt (do chỉ có một nhân hoặc do hai hạt bị dính lại thành một).

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn

Niên vụ(năm sản xuất)
Ở Việt Nam, nước hiện đứng đầu thế giới về sản xuất cà phê vối (robusta), niên vụ được tính từ tháng 10 đến hết tháng 9 năm sau (theo dương lịch). Thời gian thu hoạch tại các tỉnh Tây Nguyên (là nơi sản xuất khoảng 80% tổng sản lượng của Việt Nam) thường kéo dài trong 4 tháng, tính từ cuối tháng 10 đến hết tháng 1.

Ngay sau thu hoạch là thời gian nông dân trồng cà phê vối bắt đầu tưới nước cho cây và bón phân, chia thành nhiều đợt ngắn. Giai đoạn này kéo dài đến tháng 4 hàng năm.

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn

Cà phê,cây cà phê,coffee,cafe,họ thiến thảo,Rubiaceae,cà phê chè,Coffea arabica,cà phê vối,Coffea canephora,Coffea robusta,cà phê mít,Coffea liberica,Coffea excelsa,các loại cà phê,cà phê chồn

Công dụng
Hạt cà phê dùng làm nguyên liệu sản xuất đồ uống là cà phê.
Hiện nay, loại đồ uống này còn được xếp vào loại ngon nhất thế giới với Cà phê chồn.

Cà phê chồn
Cà phê chồn hay cà phê phân chồn là tên một loại cà phê đặc biệt, một thứ đồ uống được xếp vào loại hiếm nhất trên thế giới.

Loại cà phê này có nhiều ở Indonesia, trên các hòn đảo Sumatra, Java và Sulawesi. Từ Kopi Luwak được dùng để chỉ một loại hạt do loài cầy vòi đốm ăn quả cà phê rồi thải ra.

Cà phê chồn, con chồn và cà phê
Con chồn (cầy) trên cây cà phê

Nguồn gốc
Tuy tiếng Việt nhắc đến chồn nhưng động vật liên quan là con cầy chứ không phải là chồn.

Trong khi đó tên gọi Kopi Luwak bắt nguồn từ từ kopi trong tiếng Indonesia có nghĩa là cà phê. Luwak là tên một vùng thuộc đảo Java, đồng thời cũng là tên của một loài cầy cư trú ở đó. Loài cầy vòi đốm (Paradoxurus hermaphroditus) thuộc họ Cầy (Viverridae). Loài này phân bố rải rác ở các nước vùng Đông Nam Á như Indonesia, Philippines, Việt Nam và miền nam Trung Quốc. Ở Việt Nam người ta nuôi cầy vòi hương để làm ra loại cà phê đặc biệt này.

Cà phê chồn
Con chồn (cầy) ăn quả cà phê

Hột cà phê qua đường tiêu hóa con cầy
Trong quá trình nhai gặm hạt cafe đi qua dạ dày và ruột chồn các enzym men tiêu hóa trong hệ hóa của chồn hương đã thấm vào lớp vỏ trấu đã bị bào mòn, thấm nhẹ vào nhân cà phê đã bẻ gãy các phân tử hương và vị trong cấu tạo hữu cơ của hạt cà phê.

Cà phê chồn
Hạt cà phê thu hoạch từ phân chồn

Khi hạt cà phê do chồn hương ăn, thải ra được xử lý làm sạch mọi vết bẩn và yếu tố không an toàn thực phẩm, được rang theo một kỹ thuật thì sẽ có một loại cà phê chồn thành phẩm. Diễn viên người Anh John Cleese đã tả rằng: "nó vừa có vị bùi bùi của đất, lại ngai ngái như bị mốc, vừa dìu dịu, lại giống như nước sirô, đậm đà như mang theo âm hưởng của rừng già và của sôcôla." Đúng ra thì chỉ có phần thịt cà phê được lên men tiêu hoá. Hạt cà phê còn có lớp vỏ cứng bảo vệ, cho nên nếu như có chịu tác dụng của enzym đi chăng nữa thì tác dụng đó cũng là rất nhỏ.

Cà phê chồn
Hạt cà phê thu hoạch từ phân chồn

Mùi vị cà phê
Trên thực tế chất lượng hạt cà phê sau khi qua dạ dày loài cầy vòi hương có thay đổi nhưng không nhiều. Nhìn chung vẫn giữ lại một phần hương vị cà phê nguyên chất, nếu chịu khó cảm nhận bạn có thể nếm được vị bùi bùi, dìu dịu vừa ngai ngái, phảng phất mùi của khói và hương vị sô cô la. Nhiều người uống loại cà phê này không chỉ vì hương vị mà còn vì đẳng cấp của nó.

Giá cả cà phê và nguồn sản xuất
Đối với những người sành cà phê thì Kopi Luwak của Indonesia ngon hơn và giá thành do vậy cũng cao hơn. Một kg Kopi Luwak có giá thành khoảng 20 triệu VND (1300 USD) và mỗi năm cũng chỉ có khoảng 200 kg được bán trên thị trường thế giới.

Trên thế giới chỉ một số nước sản xuất được loại cà phê này như Indonesia, Philippines, Ethiopia, Việt Nam... với số lượng rất hạn chế.

Tại Việt Nam, loại cà phê này cũng được sản xuất tại Tây nguyên, thường được gọi là "cà phê Chồn". Nguyên tắc sản xuất thì hoàn toàn giống như tại Indonesia.

Mặt khác, những người trong nghề khẳng định tính huyền thoại của cà phê chồn Việt Nam và xếp vào hạng đắt nhất thế giới.Thương hiệu Trung Nguyên đã sản xuất thương hiệu cà phê chồn riêng có tên Weasel Coffee Trung Nguyen, với đơn giá mỗi kg là 3.000 USD, cao hơn nhiều so với Kopi Luwak được rao dưới 600 USD một kg của Indonesia.

Các nhà cung cấp
Tại thị trường Việt Nam các tên tuổi có thương hiệu về cà phê chồn gồm có Legendee của Trung Nguyên, cà phê chồn Legend Revived của trại chồn Quốc Khánh và cà phê chồn Trại hầm.

(BlogCayCanh.vn)

Bình luận

*
*
*Kích chuột vào hình bên cạnh để lấy mã kiểm tra ( Kích chuột vào hình để lấy mã kiểm tra )

Bình luận trên facebook

Xem thêm

Cây Cam

Cam, danh pháp khoa học hai phần: Citrus sinensis, tên tiếng Anh là Orange, là loài cây ăn quả cùng ...

Cây điều (Đào lộn hột)

Điều hay còn gọi là đào lộn hột, danh pháp khoa học: Anacardium occidentale L.; đồng nghĩa: ...

Dẻ thơm (cây dẻ,hạt dẻ)

Dẻ thơm, danh pháp khoa học: Castanea sativa, là một loài thực vật có hoa trong họ Dẻ (họ Cử - ...

Mộc qua Kavkaz

Mộc qua Kavkaz, danh pháp hai phần: Cydonia oblonga, là loài duy nhất của chi Cydonia và là bản địa ...

Mộc qua Trung Quốc (Mộc qua hải đường,minh tra)

Mộc qua Trung Quốc hay mộc qua hải đường, minh tra, danh pháp hai phần: Pseudocydonia sinensis, loài ...

Cà chua

Cây cà chua, tên tiếng Anh là Tomato, tên khoa học là Solanum lycopersicum (đồng nghĩa:Lycopersicon ...

Cherry (Anh đào)

Cây Cherry còn được gọi Anh Đào, tên khoa học là Prunus pseudocerasus, là cây thân gỗ lâu năm.

Cây chanh (chanh ta)

Chanh hay còn gọi là chanh ta (để phân biệt với chanh tây), danh pháp khoa học là Citrus ...

Chanh đào

Chanh đào là loại chanh có vỏ mỏng (ngả vàng khi chín), ruột hồng, mọng nước, mùi thơm hơi hắc, được ...

Dâu tây

Dâu tây, danh pháp khoa học: Fragaria, hay còn gọi là dâu đất là một chi thực vật hạt kín và loài ...
Xem: Hỏi đáp, đố vui, truyện cười - ngụ ngôn
Hòn non bộ
Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 43

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 43

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 43 0 VNĐ
Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 42

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 42

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 42 0 VNĐ
Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 41

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 41

Hòn non bộ mini - mẫu tham khảo 41 0 VNĐ
Google Facebook
Xem: Hỏi đáp, đố vui, truyện cười - ngụ ngôn
scroll top