Thanh trà

Thanh trà là loài cây thân mộc, tại Việt Nam, có mặt không nhiều ở huyện đảo Phú Quốc (Kiên Giang) và khu vực núi Sam (Châu Đốc, An Giang). Từ những năm 1970 tới nay, loại thực vật này đã dịch chuyển và phát triển mạnh mẽ ở Vĩnh Long (từ ấp Đông Hưng đến ấp Đông Hòa và Mỹ Hòa, xã Đông Thành, H.Bình Minh).


Quả thanh trà


Quả thanh trà

Thanh trà có hai loại:
- Loại màu vàng đậm, vỏ cứng, ăn giòn, có vị chua ngọt kèm vị chát.
- Loại màu vàng nhạt, vỏ mềm, có vị chua và chát.

Có nhiều cách để dùng: ăn trực tiếp; dầm với đá và đường; ngâm với đường làm siro (giống như dâu); ngâm muối (như cách làm chanh muối), làm rau trộn.

Trước khi thưởng thức thanh trà, người ta phải nắn hoặc xoa đều tay cho vỏ trái mềm để dễ lột bỏ vỏ. Với trái chua, sau khi vò cho mềm, có thể chấm muối ớt, ăn luôn cả vỏ. Điều này ấn tượng hơn ăn trái lột bỏ vỏ vì khi nhai vỏ thanh trà cho ta những cảm giác thú vị khó tả, vừa sần sật vừa mềm chua.
Chưa hết, còn vị chan chát hoang dã thẩm thấu chân răng, hòa cùng vị mặn của muối hột, vị cay nồng của ớt tê mê đầu lưỡi.

Còn muốn có một ly nước giải khát thì sau khi vò trái cho mềm đều, cho trái vào ly với chút muối cùng một lượng đường cát trắng. Dùng muỗm dầm cho trái hòa cùng nước và muối, đường, xong mới cho chút nước lạnh vào, khuấy đều. Nước đá bào hoặc nước đá đập nhuyễn cho vào ly là đã có một thứ nước giải khát ngon tuyệt giữa trời trưa nắng gắt.

Lưu ý: những người thường bị tiêu chảy, bụng yếu, hay đi phân lỏng, người bị đau dạ dày, loét dạ dày không nên ăn loại quả này.


Quả thanh trà


Quả thanh trà

Lưu ý: Thanh trà của khu vực đồng bằng sông Cửu Long khác hẳn với thanh trà xứ Huế, vì thanh trà đất Huế là một loại bưởi. Còn thanh trà Nam bộ là một loại trái có hột to với vỏ màu vàng ruộm. Cứ khi mùa mưa sắp chấm dứt là lúc những cây thanh trà ăn no nước, bắt đầu trổ bông chi chít trên từng nách lá. Ba tháng sau khi hứng gió chướng và ánh nắng ngọt ngào phương nam, vào những ngày tết Nguyên Đán, những trái thanh trà xanh xanh từ từ chín lủng lẳng trên cành. Cứ nhìn những trái màu vàng ươm, giống trái xoài be bé, đã thích mắt lắm rồi, chưa kể đến cái nhìn này cũng giúp xua tan ánh nắng gay gắt đang làm ta khát khô cổ họng. Khi thưởng thức trái thanh trà lại càng thêm quyến luyến.


Thanh trà ở Huế là một loại bưởi


Thanh trà ở Huế là một loại bưởi

Thanh trà có thể trồng hạt nhưng phải mất 10 năm thì cây mới cho trái, còn nếu trồng bằng cách chiết cành thì sau 3 – 5 năm, cây bắt đầu cho trái và muốn có trái nhiều, cây phải có tuổi thọ từ 20 – 50 năm. Cây càng già, trái càng nhiều. Một cây thanh trà 50 năm, mỗi năm, cho trái khoảng 500 – 700 kg.

Ở Thái Lan, trái Thanh Trà được người tiêu dùng rất ưa chuộng, diện tích trồng Thanh Trà ở Thái tăng nhanh từ năm 1998. Năm 2001, chính phủ Thái bắt đầu xúc tiến quảng bá xuất khẩu loại trái cây này. Hiện nay, thanh trà Thái được xuất khẩu sang nhiều nước ở châu Âu và được bày bán hầu hết trong các siêu thị ở Anh Quốc.

Cây thanh trà dễ trồng, ít nhiễm sâu bệnh hại, chịu hạn rất tốt, các giống thanh trà thương mại có nguồn gốc ở Thái Lan, Mỹ hầu hết đều có dạng quả dài, mùi vị thơm ngon, thịt trái có nhiều chất bổ dưỡng, màu sắc và mẫu mã trái đẹp nên rất hấp dẫn người tiêu dùng. Ở nước ta mùa thu hoạch trái thanh trà sớm hơn so với nhiều loại trái cây khác nên trái dễ bán được giá cao.

Thanh Trà ra hoa 2 đợt cách nhau khoảng 1 tháng, thời gian thu hoạch quả kéo dài từ giữa tháng 12 đến tháng 2 âm lịch. Theo tác giả (Chairuangyod, 1996) thanh trà là loại trái cây có nhiều tiềm năng trong tương lai và là một trong những loại trái cây mang lại nguồn thu nhập cao nhất cho nhà vườn ở Thái.


Cành, lá, và quả thanh trà

Kỹ thuật trồng cây thanh trà
- Đất trồng: Cây thanh trà thích nghi rộng nên có thể trồng được trên nhiều loại đất khác nhau như: đất đỏ bazan, đất thịt, thịt pha cát, đất phù sa Đồng Bằng Sông Cửu Long,…

- Khoảng cách trồng: Khoảng cách trồng thích hợp trên đất có độ phì thấp là: 7m x 7m (200 cây/ha), 8m x 8m (156 cây/ha) Đối với nền đất có độ phì cao trồng với khoảng cách thưa hơn 9m x 9m (123 cây/ha).

- Chuẩn bị hố trồng: Hố trồng đào 50x50x50 cm, khi đào hố nên để riêng lớp đất trên mặt ra một bên và đất ở lớp phía dưới ra một bên, bón lót mỗi hố 10 – 12 kg phân chuồng đã ủ hoai, 150 – 250 g Super lân, trộn đều với lớp đất mặt xung quanh, trộn thêm với 50 g Basudin 10H và 0,5 kg vôi để phòng trừ mối kiến và nâng cao độ pH đất. Ngoài vật liệu bón lót trên không nên dùng phân hữu cơ chưa hoai hay tro bếp bón lót dễ gây thối rễ và làm mặn đất.

- Trồng cây: Dùng tay móc một lỗ nhỏ giữa hố trồng sâu hơn chiều cao túi đựng thanh trà khoảng 2 – 3 cm, kích thước to hơn bầu cây đôi chút, để túi cây trên mặt đất, dùng dao sắc rạch một đường xung quanh túi nilon, cách đáy 2 – 3 cm, bóc lấy đáy túi ra. Xem xét bộ rễ, cắt bỏ tất cả các phần rễ cái, rễ con ăn ra khỏi bầu đất, sau đó đặt vào hố trồng, lấp đất và rút bọc nilon ra. Dùng tay lấp và ém chặc lớp đất xung quanh để cố định gốc cây con không bị gió lay, chú ý đặt cây vào hố trồng sao cho sau khi trồng cổ rể ngang bằng với nền đất xung quanh, không trồng âm hay lấp phần thân cây. Sau khi trồng cần làm bồn đường kính khoảng 1 m để nước tưới không chảy ra ngoài. Trồng xong lấy cọc cắm, buộc thân cây vào cọc tránh gió lay gốc, nên buộc lỏng bằng dây nilon. Nếu trồng vào mùa mưa, thanh trà không cần che mát như sầu riêng hay măng cụt.



Kỹ thuật chăm sóc
- Tưới nước: Tưới nước ngay sau khi trồng, trồng vào đầu hay giữa mùa mưa sẽ đỡ công tưới. Nếu trồng trong mùa khô phải tưới nước ít nhất 1 tháng đầu, nên tưới bằng vòi phun với lượng nước tưới vừa đủ.

- Cắt tỉa cành: Thanh Trà là loại cây đa thân, cây tự phân nhánh rất đều do đó việc cắt tỉa cành, tạo tán trong thời kỳ kiến thiết bơ bản đơn giản hơn so với các cây khác. Định kỳ 2 – 3 tháng dùng kéo tỉa bỏ bớt các cành mọc rậm rạp, tạo cho cây có bộ tán cân đối. Khi cây đã cho trái sau mùa thu hoạch, cắt tỉa bớt các nơi có mật độ cành mọc dày, tạo cho tán cây thông thoáng cây sẽ cho năng suất cao ở vụ kế tiếp.

- Bón phân: Hàng năm vào đầu mùa mưa bón mỗi gốc 15 – 25 kg phân chuồng hoai/gốc, mục đích bổ sung thêm các chất dinh dưỡng vi lượng, độ mùn, tăng độ phì và tăng khả năng giữ của đất trong mùa khô. Bón bằng cách rải đều lên mặt đất xung quanh mặt bồn.



Nhu cầu phân bón
- Năm thứ 1: Sau khi trồng 20 ngày bón phân NPK(15-15-15) hay NPK(16-16-8) 100 – 150g/gốc, bón bằng cách rải đều trên mặc đất xung quanh tán, tạo điều kiện cho rễ cây trồng hấp thu dinh dưỡng hiệu quả nhất, sau khi bón dùng cào cỏ cào nhẹ lớp đất mặc để phân dễ thấm sâu, sau đó phủ lên một lớp đất mỏng. Có thể pha loãng phân với nước tưới hiệu quả sẽ cao hơn. Sau đó định kỳ 3 – 4 tháng bón 1 lần, mỗi lần 100 – 200g/gốc kết hợp phun thêm phân bón lá để bổ sung thêm dinh dưỡng cho cây.

- Năm thứ 2: dùng phân NPK trên bón liều lượng 0,5 – 1 kg, chia làm 2 lần bón (đầu và cuối mùa mưa).

- Năm thứ 3 và thứ 4: cây bắt đầu cho quả, bón mỗi gốc 1,5 – 3 kg chia làm 3 lần bón: lần 1 sau thu hoạch, lần 2 trước ra hoa, ở lần bón phân 2 có thể trộn thêm 0,5 kg phân lân nung chảy nhằm bổ sung thêm lân, canxi, megiê và một số nguyên tố trung vi lượng khác cho cây, lần 3 bón sau khi trái đậu 1 tháng. Khi cây cho trái ổn định mỗi năm bón 3 – 4 kg NPK, cộng thêm mỗi gốc 0,5 – 1 kg phân kali (K2SO4), phân kali sulphat bón trước thu hoạch khoảng 20 ngày bằng cách rãi đầu khắp mặt bồn sau đó tưới nước 2 – 3 lần để phân thấm sâu sẽ làm tăng đáng kể độ ngọt và màu sắc thịt quả.



Thu hoạch quả
Cây thanh trà ghép cho trái sau 3 – 4 năm trồng, cây ≥ 7 năm tuổi cho năng suất 120 – 200 kg/cây. Trái thanh trà khi chín có thể tồn tại trên cây 12 – 15 ngày. Dùng dụng cụ thang, kéo cắt trái và túi lưới để thu hoạch quả, hạn chế trèo lên cây vì dễ làm giãn, gãy cành sẽ ảnh hưởng đến năng suất vụ sau. Khi cắt trái nên chừa 1 – 3 lá ở cuống trái, trái sẽ tươi lâu và dễ bán. Sau khi hái nên phân loại những trái có cùng kích thước và độ chín. Sau khi phân loại, trái được cho vào thùng xốp, mỗi thùng 20 – 25 kg để chuyển đến các khách hàng và đại lý tiêu thụ.








Cây thanh trà

(BlogCayCanh.vn)